روشهای آموزش خلاقیت ریاضی به دانش آموزان
1-تجارب دانش آموزان را به موقعیت های خاص محدود نکنیم.
کارهای بدیع و تخیلات دانش آموزان را مورد تشویق قرار دهیم،سوالهایی از آنها بپرسیم که مشوق تفکر واگرا باشند،و از تکرار روش های معمول و متداول بپرهیزیم.سوالهایی که راه حل های متعدد داشته باشد مشوق تفکر واگرا و خلاقیت است.
2-برای طراح سوالها و اندیشه های غیر معمول و بدیع ارزش قائل شویم
دانش آموزان خود را تشویق کنیم تا سوال های گوناگون از ما بپرسند .فراتر از اطلاعات دانش های معمول فکر کنند و راه های مختلف برای مسائل پیشنهاد دهند دانش آموزان را در اظهار اندیشه های اصیل و بدیع تشویق کنیم و با اظهار نظر های غیر قالبی ،غیر متداول و تازه ی آنها با خوشرویی و احترام برخورد نماییم،حتی اگر فراتر از تصورات خود باشند..وقتی که ریاضیات به صورت ساخته و پرداخته و در آن هر سوالی با جواب صریح و متکی بر دلیل توسط خود معلم به دانش آموز ارائه شود،دیگر دانش آموز حق هیچ نوع اظهاری ندارد زیرا سخن معلم درست است و دلیلی برای درستی آن ارائه داده و چون و چرای دانش آموز رد می شود.باید به دانش آموزان فرصت داده شود تا در جریان یادگیری فعال باشد و ببیند که چگونه تعریفی تکامل پیدا می کند..
باید حدس زدن و آزمون را که شیوه علمی و خلاقانه است به دانش آموزان در ریاضیات و هندسه اموزش داد
3-فرصت هایی برای خود آموزی و یادگیری اکتشافی در اختیار دانش آموزان قرار دهیم.
یکی از ویژگی های افراد آفریننده،استقلال شخصی و توانایی پیدا کردن راه حل مسائل به طریق اکتشافی و از راه خود آموزی است.اگر تنها حفظ کردن مطالب ،راه حل های قالبی مورد تایید معلمان واقع شوند؛دانش آموزان به حفظ مطالب تشویق خواهند شد،اما اگر اندیشه های اصیل مورد تایید قرار گیرند،دانش آموزان به فعالیت های خلاق مبادرت خواهند کرد.کلاس باید جایگاه کشف کردن باشد،به دانش آموزان اجازه دهید که خود مسئله و یا قضیه ای ارائه دهند هر جند ساده باشد مهم این است که فکری تازه و کشفی جدید به وقوع بپیوندد.ریاضیات باید طوری تدریس گردد که حس کنجکاوی را در فراگیران به طوری تداوم بخشد که در همیشه در پی یافتن عقاید تازه در ریاضی و کشف مطالب جدید باشند.هرجند که این مطالب قبلاً به وسیله دیگران کشف شده باشد.
4-نسبت به تفاوت های فردی دانش آموزان با احترام برخورد کنیم
برخورد درست معلمان با دانش آموزان در رشد استعدادهای خلاق آنها تاثیر فراوان دارد از وادار کردن دانش اموزان به رقابت و هم چشمی با یکدیگر بپرهیزیم.هر یک از دانش آموزان دارای استعداد و قریحه های خاص خود هستند که شاید از این جنبه با دانش اموزان دیگر متفاوت باشند در پرورش این استعدادهای ویژه در دانش آموزان بکوشیم.
5-پژوهش های انجام شده نشان داده اند که روش آموزش از طریق سرمشق دهی بیشتر از روشهای مرسوم آموزشی منجر به ایجاد رفتارهای خلاق در یادگیرندگان می شود.
6-از روش ها و فنون ویژه بالا بردن سطح آفرینندگان استفاده کنیم.
تعدادی روش و فن آموزشی وجود دارند که با استفاده از انها در پرورش استعدادهای خلاق کودکان بسیار موثرند.معروفترین آنها روش "بارش مغزی"است.در این روش معلم مسئله ای را به دانش آموزان می دهد و از آنها می خواهد تا هرچه راه حل برای مسئله به ذهنشان می رسد بگویند .معلم دانش اموزان را برای دادن راه حل ها و اظهار نظرهایی مختلف تقویت می کند ولی پیش از ارائه تمامی راه حل ها از سوی دانش آموزان ،درباره آنها هیچ گونه اظها رنظری نمی نمایند.روش دیگر آموزش "مهارت های پژوهشی "است.آموزش مهارت های پژوهشی به طرح آزمودن فرضیه از سوی یادگیرندگان کمک می کند.روشهای درست طرح فرضیه به وسیله دانش آموزان منجر به ایجاد طرز تفکرخلاق در آنها می شود..
دانش آموزان مدارس رسمی در مقیاسهای خلاقیت ،در مقایسه با همکلاسان خود در مدارس غیر رسمی،نمرات پایین تر می آورند،دبیران صمیمی و پذیرا به احتمال بیشتری خلاقیت را تشویق می کنند. و رقابت شدید برای عمل کردن خلاق،مضر است.
ما باید بپذیریم خلاقیت در محیط زندگی قابل پرورش است .عده ای از معلمان با وا داشتن دانش آموز به اطاعت زیاد از مقررات انعطاف پذیر و با دادن نمره بالا و نیز با امتناع از تحسین دانش آموزی که می خواهد به ناشناخته ها دست یابد و با تبعیض بین کودکان همجنس و غیر همجنس خلاقیت را در او خاموش می کنند.
هر دبیری می تواند بکوشد و آموزش ببیند که ، خلاقیت را در دانش آموزان بازشناسی و تشویق کند و فزصت هایی برای وقوع آن فراهم آورد.
ا مادگی معلم ریاضی برای آموزش درکلاس وایجادجوخلاق لازمه خلاق بودن درهرهنری داشتن زمینه قبلی درتکنیکها،شناخت وسایل وتجربه است.یک معلم خلاق می بایست درفراگیرانش ا نگیزه لازم راایجادنموده،معلومات واطلاعات لازم رادراختیارآنهاقراردهد .آنچه یک معلم درکلاس بایدمدنظرداشته باشدذکرمی کنیم:
1-به ریاضیات وماده درسی خودعلاقه مندومسلطباشد.
2-بتواند بهترین روش آنچه رادرنظردارد،یاددهد.
3-به چهره شاگردان خودنگاه کندتامتوجه انتظارهای آنهاشود،دشواریهای آنهاراکشف کند،توانایی این راداشته باشدکه خودرادرجای آنهابگذارد.
4-به آگاهی های خشکوعریان قناعت نکندوبکوشدمهارت راکه لازمه عقل واندیشه است وعادت به کارمنظم رادردانش آموزان یاددهد.
5-بکوشدتاحدس زدن وپیش بینی کردن را،به انان بیاموزد.
6-سعی کند،اثبات کردن رابه دانش آموزان یاددهد.
7-درمسئله ای که طرح شده است،چیزی راجست وجوکندکه،برای حل مسئله های دیگرمفیداست.
8-رازخودرابلافاصله،فاش نکند.اجازه ددانش آموزان–تاآنجاکه می توانند–تلاش خودرابرای حل مسئله یاحدس راه حل،به کاربرند،به دانش آموزان امکان دهدهرچه بیشترخودشان راکشف کنند.
9-قبلازهرچیزبایدبدانیم وقتی که تمرینات ریاضی تمیزنوشته شوند،وقتی اعدادبه سهولت قابل خواندن باشند،وقتی اعداددرستونهای مرتب وتمیزقرارگیرند:
1-شاگردان جوابهای صحیح تری رابه دست می آورند.
2-شاگردان کارشان راسریعترانجام می دهند.
3-شاگردان کارشان رابهترمی فهمند.
وقتی که شاگردان تفکردرباره مسائل ریاضی رابه زبان بیاورند ...
اولا... مطالب دبیررابهتردرک می کنند.
ثانیاً... مطالب رابرای مدت طولانی به خاطرمی سپارند.
درک مسائل ریاضی درقالب کلمات
کودک بایدقادرباشدمطالب دبیرراازطریق کلمات درک نموده،اصول وروش کاررادرقالب کلمات توضیح داده وراه حلهای خودرابابه کاربردن اعدادبنویسدونوشته های خودراتوضیح دهد.
دانش آموزبایدبتواندکتاب ریاضی ومطالب مربوط به تکلیف خودرابخواندوتشریح نماید.
بایدتوجه داشت شاگردانی که بدون توجه به معنای دقیق کلمات کارکرده باشند،غالباًبرای خواندن مسائل ریاضی ودرک صحیح آن تلاش نمی کنند.این شاگردان راه حل مسائل رااز یک نگاه کلی حدس می زنندوکمتربه حل مسائل موفق می شوند.
برای کمک به چنین دانش آموزانی بایدباصبوری وحوصله ازآنان بخواهیم تامسئله رابخوانندوبگوینددقیقاًمسئله چیستوچه می خواهد.تنهادراین حالت دانش آموزمی تواندبه حل مسئله برسد.
دانش آموزی که می خواهددرریاضیات موفق باشدبایددربه کاربردن مدادوکاغذدرحل مسائل مهارت ودقت کافی داشته باشد.
دانش آموزبایدقادرباشدپاسخهاراباهمان سرعتی که صحبت می کندازحفظ بیان کند. هرگونه تردیدودرنگی نشان می دهدکه اوهنوزموضوع رابه درستی درک نکرده است.دراین صورت بایداورامتوجه نمودوکمکش کنیم تاموضوع رابه درستی دریابد.فقط کافیست اوراوادارکنیم تامسائل راازابتداتاانتهاوازانتهاتاابتدابه درستی بخواند.
آزمایشگاه ریاضی دانشمندان،خودزندگی است.
فواید نوشتن مراحل یک مسئله توسط دانش آموز روی کاغذ:
1-کارذهنی آنان کمترمی شود.
2-اشتباهات کمتری مرتکب می شوند.
3-کارشان رازودترتمام می کنند.
4-می توانندمسائل پیچیده تری رادرحال وآینده حل نمایند.
وقتی که دانش آموزان سریعترکاربکنند:
اولاً... ذهن خودراروی کارخودمتمرکزنموده واشتباهات کمتری می کنند.
ثانیاً...اینکارباعث می شودآنان وقت برای بررسی مجددراپیداکنند.
بایددانست قصور یاناتوانی در یادگیری کامل جدول ضرب ممکن است به صورت یک نقص جدی برای فهم ریاضی شود.
نقش تمرکزحواس در یادگیری مفاهیم
دانش آموزان بایدبدانندکه درک مطالب فقط ازطریق سمعی توام باتوجه وتمرکزکافی ممکن می شود.هربارکه دانش آموزقبل ازپاسخ یک مسئله تسلیم شده وتلاش رابه کناربگذاردتوانایی اوبرای حل مسئله کاهش می یابد.
پس اوبه تفکرواصراردرتفکربایدعادت کند.
والدین ومربیان بایدبدانند:
درست وبه موقع عمل کردن،نقشه وطرح ریختن،افکارکودکان رانظمی می بخشدکه باتوجهک افی درموردکارهاووظایف خودعمل کنند.هربارکه دانش آموزان تلاش خودرابرای یافتن پاسخ درست ادامه می دهد،توانایی اوفزونی یافته وبه تفکرنمودن اوکمک می شود.
((چندپیشنهادکلی ))
1)بایدکمک کنیم تادانش آموزان عادت کنندتکالیف حساب وسایرتکالیف درسی خودرابه خو بی ومرتب بنویسند.
2-بایدمواظب عواملی که مانع یادگیری هستندباشیم.
3-درکلاس درس خودتاحدامکان ازوسایل وروشهای آموزشی دیداری –شنیداری استفاده کنیم.
4-لازم است درحین تدریس وتفهیم مفاهیم ریاضی به گونه ای خلاق وبه روش استدلالی عمل نموده وهرجالازم بودازتعمیم پذیری کمک بگیریم.
5-چون دانش ریاضی یک دانش انتزاعی است،نخواهیم که ریاضیات راباتعریف ساده وبه صورت حیطه ی دانشی تدریس وتفهیم کنیم.
5-وقتی مشکل درس ریاضی پیچیده وفنی شد،ازافرادآگاه ومتخصص کمک بگیریم .
موفقیت درریاضی
مهمترین عامل پیش بینی کنند ه موفقیت درریاضی برداشت دانش آموزازتوانایی خوددراین درس وانتظارموفقیت درآن است.همچنین تلاش معلم دراثبات نظرخودنسبت به توانایی این دانش آموزان درتوجیه موفقیت آنهازمینه ی مناسب دیگری فراهم می کند.